ABC Akademia


 


Baza wiedzy ABC Akademia

Wszystkie artykuły >>

Struktura zasobowo-procesowego rachunku kosztów (ZPRK)

Struktura zasobowo-procesowego rachunku kosztów (rysunek) jest strukturą uniwersalną i została pozytywnie zweryfikowana w pod kątem jej zastosowania we przedsiębiorstwach różnych branż (produkcja, usługi, handel) oraz wielkości przedsiębiorstw.

Spis treści

  1. Definicja zasobowo-procesowego rachunku kosztów (ZPRK)

  2. Obiekty grupowania kosztów i relacje w ZPRK

  3. Przyczynowo-skutkowe modelowanie w ZPRK

  4. Analiza i podejmowanie decyzji w ZPRK

  5. Korzyści z wdrożenia ZPRK

  6. Polecana literatura

Zasobowo-procesowy rachunek kosztów jest kompleksową koncepcją rachunku kosztów, która dostarcza zarządzającym informacji na temat kosztów i rentowności zarówno w ujęciu:

  1. produktów, usług oraz grup produktowych, jak i

  2. klientów oraz segmentów klientów.

Zasobowo-procesowy rachunek kosztów (ZPRK) to połączenie szczegółowej informacji o zasobach, ich kosztach i wykorzystaniu (GPK) z informacją na temat kosztów oraz efektywności działań i procesów (ABC) w sposób zapewniający przyczynowo-skutkowe rozliczanie kosztów oraz wysokie walory interpretacyjne informacji wynikowej.

 

Wykonana w zasobowo-procesowym rachunku kosztów integracja kluczowych założeń niemieckiego GPK i amerykańskiego ABC pozwala na osiągnięcie efektu synergii pod kątem zaspokojenia zróżnicowanych potrzeb wewnętrznych i zewnętrznych odbiorców informacji w ramach jednego rachunku kosztów.

Struktura ZPRK umożliwia spełnienie wymagań stawianych przez
ustawę o rachunkowości oraz Krajowe Standardy Rachunkowości (KSR) i Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej (MSSF/MSR). Przejawia się to przez zapewnienie wiarygodności i przejrzystości w wycenie produktów i usług, prawidłowe wyodrębnianie kosztów niewykorzystanych zasobów oraz odpowiednie przenoszenie poszczególnych pozycji kosztów na wynik finansowy przedsiębiorstwa.
 

Rysunek. Struktura zasobowo-procesowego rachunku kosztów

Źródło: Zieliński, T.M., 2014, rozprawa doktorska „Zasobowo-procesowy rachunek kosztów w przedsiębiorstwie, Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu

 

Definicja zasobowo-procesowego rachunku kosztów (ZPRK)

Zasobowo-procesowy rachunek kosztów (ZPRK/RPCA) to kompleksowy, systematyczny zarządczy rachunek kosztów:

  1. integrujący założenia niemieckiego Grenzplankostenrechnung (GPK) i amerykańskiego activity based costing (ABC),

  2. przetwarzający zgodnie ze ściśle zdefiniowanymi regułami dane finansowe i niefinansowe w informacje zarządcze o kosztach zasobów, procesów oraz o kosztach i rentowności zarówno produktów, usług, jak i klientów,

  3. przedstawione w sposób wielowymiarowy

  4. z zachowaniem rozdzielczości informacji kosztowych

  5. zarówno w ujęciu kosztów rzeczywistych, jak i planowanych,

  6. niezbędnych do wsparcia decyzji krótko-, średnio- i długoterminowych na wszystkich poziomach zarządzania przedsiębiorstwem [T.M. Zieliński 2014].

Obiekty grupowania kosztów i relacje w ZPRK

W ramach struktury zasobowo-procesowego rachunku kosztów wyodrębnia się 12 rodzajów obiektów grupowania kosztów oraz 11 typów relacji pomiędzy tymi obiektami.

Struktura ZPRK zorganizowana została wokół trzech podstawowych zestawów obiektów grupowania kosztów: zasobów (centrów kosztów zasobów), działań oraz obiektów kosztowych. Uzupełnieniem struktury jest wskazanie kosztów bezpośrednich.

Relacje wyodrębniane w ZPRK odzwierciedlają rozliczenia kosztów w rachunku kosztów, rozpoczynając od centrów kosztów zasobów oraz kosztów bezpośrednich aż do finalnych obiektów kosztowych produktów i klientów.

Przyczynowo-skutkowe modelowanie w ZPRK

Kluczowe założenia dotyczące modelowania w zasobowo-procesowym rachunku kosztów to:

  1. wyodrębnianie szczegółowych jednorodnych centrów kosztów zasobów, działań oraz obiektów kosztowych,

  2. wykorzystanie koncepcji reaktywności (responsiveness) zakładającej stałe i proporcjonalne związki przyczynowo - skutkowe pomiędzy obiektami w rachunku kosztów,

  3. wykorzystanie koncepcji przypisywalności (attributability) kosztów oznaczającą alokowanie kosztów na taki poziom, gdzie informacja kosztowa jest istotna do podjęcia decyzji,

  4. koszt jest „pieniężnym” odzwierciedleniem przepływów operacyjnych w rachunku kosztów,

  5. definiowanie kosztów stałych i zmiennych na poziomie poszczególnych zasobów organizacyjnych i śledzenie ich przepływów w całym rachunku kosztów z założeniami możliwej  obustronnej zmiany ich natury,

  6. wyodrębnianie kosztów niewykorzystanych zdolności na poziomie poszczególnych zasobów i wykluczanie ich z alokacji do produktów i klientów, traktowane ich zgodnie z koncepcją  przypisywalności,

  7. wykorzystanie koncepcji elastycznego budżetowania - flexible budgeting (w wariantach ZPRK opartych na kosztach planowanych), zamiast odnoszenia się do sztywnych rocznych budżetów.

Analiza i podejmowanie decyzji w ZPRK

Kluczowe założenia dotyczące analizy i podejmowania decyzji z wykorzystaniem zasobowo-procesowego rachunku kosztów to:

  1. zapewnienie zaawansowanej analizy kosztów zasobów, procesów oraz produktów, usług i klientów, zarówno w ujęciu danych finansowych jak i operacyjnych,

  2. prezentacja wyników z wykorzystaniem koncepcji Pięciu Podstawowych Poziomów Kosztów, z możliwością ich dekompozycji, jako podstawowa kategoria wynikową przyjmowana w analizie kosztów i wielostopniowych marż pokrycia kosztów,

  3. zapewnienie jednoczesnej informacji o kosztach i rentowności zarówno produktów jak i klientów, przedstawianie informacji w ujęciu wielostopniowych marż pokrycia kosztów z rozróżnianiem kosztów stałych i zmiennych,

  4. zapewnienie czterech rodzajów rozdzielczości informacji kosztowej, celem zapewnienia jego wiarygodności i przejrzystości,

  5. zapewnienie zarówno informacji o kosztach marginalnych (zmiennych) jak i o kosztach pełnych z zachowaniem pełnej rozdzielczości kosztów, ma za zadanie jednocześnie wspierać podejmowanie decyzji krótko-, średnio- jak i długoterminowych na wszystkich poziomach zarządzania przedsiębiorstwem.

Korzyści z wdrożenia ZPRK

Korzyści z wdrożenia zasobowo-procesowego rachunku kosztów to:

  1. Zwiększenie konkurencyjności i zyskowności dzięki dostępowi do kluczowych informacji zarządczych o rentowności produktów, usług i klientów bazujących na przyczynowo - skutkowym rachunku kosztów,

  2. Budowa i wzmocnienie wizerunku nowocześnie zarządzanego przedsiębiorstwa,

  3. Poprawa wykorzystania zasobów oraz unikanie ponoszenia kosztów niewykorzystanych zasobów,

  4. Zmniejszenie ryzyka „Spirali Śmierci Kosztów Stałych” wynikającej z nieuzasadnionego alokowania kosztów niewykorzystanych zasobów do produktów, usług i klientów,

  5. Wsparcie procesu ustalania cen i ofertowania klientów rzetelną informacją o kosztach i rentowności klientów oraz produktów,

  6. Uzyskanie lepszego zrozumienia elastyczności kosztowej przedsiębiorstwa poprzez dostarczenie informacji o kosztach marginalnych,

  7. Zwiększenie efektywności procesów produkcyjnych, usługowych oraz sprzedażowych,

  8. Zwiększenie świadomości kosztowej wśród szerokiego grona pracowników,

  9. Skuteczne delegowanie i podniesienie trafności decyzji w na wszystkich poziomach zarządzania,

  10. Spełnienie wymagań stawianych przez ustawę o rachunkowości oraz Krajowe Standardy Rachunkowości (KSR) i Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej (MSSF/MSR). Przejawia się to przez zapewnienie wiarygodności i przejrzystości w wycenie produktów i usług, prawidłowe wyodrębnianie kosztów niewykorzystanych zasobów oraz odpowiednie przenoszenie poszczególnych pozycji kosztów na wynik finansowy przedsiębiorstwa.

Polecana literatura

  1. Burczaniuk, M., 2014, Wdrożenie zasobowo-procesowego rachunku kosztów w przedsiębiorstwie produkcyjno-handlowym SPOMLEK, Controlling - wiedza i narzędzia praktyczne, nr 35.

  2. Clinton, B.D, Cokins, G., Huntzinger, J., van der Merwe, A., Templin, K., Thomas, C., 2012, Conceptual Framework for Managerial Costing, Institute of Management Accounting Inc., Montvale, New Jersey.

  3. IFAC, 2009, Evaluating the Costing Journey: a Costing Levels Continuum Maturity Model, International Federation Of Accountants, New York.

  4. Glezman, M., Trembecka, A., Zielinski, T.M., 2014, Nowoczesny rachunek kosztów w usługach finansowych przedsiębiorstwa First Data Polska S.A. (PolCard), Controlling - wiedza i narzędzia praktyczne, nr 32.

  5. Kotula, K., 2013, Zasobowo-Procesowy Rachunek Kosztów (RCA) w Grupie Energa Obrót – case study wdrożenia, Controlling - wiedza i narzędzia praktyczne, nr 28.

  6. Rusek, B., Zieliński, T.M., 2014, Zasobowo-Procesowy Rachunek Kosztów (RPCA/RCA) w przedsiębiorstwie Lumag Sp. z o.o. (branża automotive), Zeszyty Naukowe WSG, Ekonomia 6/2014.

  7. Zieliński, T.M., 2013, Zasobowo-procesowy rachunek kosztów – więcej niż ABC, Controlling – Wiedza i Narzędzia Praktyczne, nr 28.

  8. Zieliński, T.M., 2014, rozprawa doktorska „Zasobowo-procesowy rachunek kosztów w przedsiębiorstwie, Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu

  9. Grenzplankostenrechnung – Wikipedia English.

  10. Activity Based Costing - Wikipedia English, rachunek kosztów działań - Wikipedia Polska.

  11. Resource Consumption Accounting - Wikipedia English.

Autor artykułu

dr Tomasz M. Zieliński
doktor nauk ekonomicznych Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu,
prezes zarządu ABC Akademia

Prawa autorskie

Wszelkie prawa do treści umieszczanych w niniejszym artykule są zastrzeżone dla dr Tomasza M. Zielińskiego, ABC Akademia Sp. z o.o. Kopiowanie, rozpowszechnianie treści w całości lub części bez zgody autora jest zabronione. 2014-10-04.

 

  ABC Akademia

Copyright © 2014 ABC Akademia Sp.  z o.o.